Κυριακή, 03 Ιουλίου 2022

Του Μανώλη Γ. Ψαρουδάκη, Αντιπροέδρου του Επιμελητηρίου Ρεθύμνης – Μέλους του Δ.Σ. της ΕΣΕΕ

Η πανδημία του COVID-19 έχει ήδη κλείσει έναν κύκλο δυο ετών επιφέροντας μια «κοσμογονία» στην διεθνή οικονομία. Στο επίπεδο της ελληνικής οικονομίας, πέραν πάσης αμφιβολίας οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα έντονες, ειδικά σε μια σειρά από τομείς και κλάδους οι οποίοι και επηρεάστηκαν από τα σχετικά περιοριστικά μέτρα. Το λιανικό εμπόριο, ένας από τους σημαντικότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας ως προς όλα τα μακροοικονομικά μεγέθη, δέχθηκε εξ αιτίας τους εξαιρετικά ισχυρές πιέσεις. Σε απόλυτους όρους οι απώλειες του κλάδου για την περίοδο 2019-2020 ανήλθαν σε 10.1 δις ευρώ, γεγονός που άσκησε σημαντική πίεση ειδικά για τις μικρότερες εμπορικές επιχειρήσεις. Το 2021 παρότι σε υγειονομικούς όρους ήταν ένα εξαιρετικά δύσκολο έτος, σήμανε μια σταδιακή επιστροφή στην κανονικοποίηση της αγοράς. Αυτό διαφαίνεται και από τις σημαντικές επιδόσεις που καταγράφει ο αντίστοιχος κλαδικός κύκλος εργασιών. Χαρακτηριστικά, για τον Οκτώβριο του 2021 ο Δείκτης Κύκλου Εργασιών (ΔΚΕ) στο Λιανικό Εμπόριο σημειώνει αύξηση της τάξης του 13.1% σε σχέση με το 2020. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει την σταδιακή προσαρμογή της αγοράς στις ιδιαιτερότητες της πανδημίας και αναδεικνύει την ιδιαίτερη ανθεκτικότητα του κλάδου. Βέβαια η άνοδος των πωλήσεων φαίνεται πως ευνοεί τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, καθώς με βάση τα στατιστικά δεδομένα του Νοεμβρίου, οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις (που τηρούν διπλογραφικά βιβλία) εμφάνισαν αύξηση της τάξης του 26.8%, στοιχείο το οποίο επιβεβαιώνει την εντεινόμενη απόσταση μεταξύ μεγάλων και μικρότερων εμπορικών επιχειρήσεων. Η διαφοροποίηση αυτή εντείνεται αναλόγως του βαθμού ψηφιακής ωριμότητας των επιχειρήσεων. Οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις δηλαδή, κατά κανόνα περισσότερο ψηφιοποιημένες, αποκτούν εξ αυτού ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του όγκου των συνολικών πωλήσεων. Άλλωστε, σύμφωνα με τα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ για το 2021, 6 στους 10 χρήστες του διαδικτύου πραγματοποιούν ηλεκτρονικά αγορές αγαθών ή υπηρεσιών.

Από την άλλη πλευρά, η κανονικοποίηση της αγοράς δεν είναι διακλαδική. Κάποιοι κλάδοι, όπως η εστίαση και ο τουρισμός πέτυχαν εντυπωσιακή αύξηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι επιχειρήσεις εστίασης που τηρούν διπλογραφικά βιβλία πέτυχαν αύξηση του κύκλου εργασιών τους κατά 95.7% για το Νοέμβριο του 2021 σε σχέση με τον Νοέμβριο του 2020 ενώ οι επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία στον κλάδο των καταλυμάτων πέτυχαν αύξηση της τάξης του 167% για την ίδια περίοδο. Από την άλλη πλευρά η αντίστοιχη αύξηση για τον Οκτώβριο του 2021 σε σχέση με τον Οκτώβριο του 2020 ανήλθε στο 6.6%. Το στοιχείο αυτό δείχνει τον δισταγμό των καταναλωτών να επισκεφτούν τα φυσικά εμπορικά καταστήματα και γενικά την αγορά.

Η διαδικασία ομαλοποίησης της αγοράς ενισχύεται από την ενσωμάτωση από τις επιχειρήσεις των υγειονομικών πρακτικών, αλλά και την καθολική χρήση των μέσων ατομικής υγειονομικής προστασίας, η οποία μείωσε την ανάγκη αυστηροποίησης των μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης. Σημαντικό ρόλο επίσης είχε για το λιανεμπόριο η αύξηση των τουριστικών εισπράξεων. Είναι χαρακτηριστικό, σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα της Τράπεζας της Ελλάδος, ότι οι τουριστικές εισπράξεις για τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2021 κατέγραψαν εντυπωσιακή αύξηση σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2020. Η αύξηση των τουριστικών εσόδων αντίστοιχα, τόνωσε την καταναλωτική εμπιστοσύνη και ώθησε την οικονομική δραστηριότητα.

Βέβαια, η αβεβαιότητα παραμένει διάχυτη. Η εντυπωσιακή, όσο και ανησυχητική άνοδος του πληθωρισμού, ο οποίος προσεγγίζει το 5.1% στο τέλος του 2021, ενισχύει την αβεβαιότητα αυτή. Επιπρόσθετα, η σημαντική αύξηση του ενεργειακού κόστους και η συνακόλουθη αύξηση στους λογαριασμούς ηλεκτρισμού και θέρμανσης, αλλά και η άνοδος των τιμών στα βασικά είδη διατροφής, (η οποία αποτυπώθηκε και στο κόστος του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού), αναμένεται να συρρικνώσει περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα και να μειώσει την δαπάνη των καταναλωτών στα αγαθά που παρουσιάζουν περισσότερο ελαστική ζήτηση (είδη οικιακού εξοπλισμού, είδη ένδυσης & υπόδησης κ.λπ.). Ας μην ξεχνάμε ότι οι δαπάνες στέγασης, διατροφής και μετακίνησης απορροφούν στη χώρα μας το 50% της συνολικής δαπάνης ενός μέσου νοικοκυριού. Η τάση αυτή αναμένεται να οξύνει τους κλαδικούς δυισμούς, τους οποίους επέτεινε η πανδημική κρίση και στους οποίους αναφέρθηκα. Επιπρόσθετα, όπως δείχνει και ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι προσδοκίες των καταναλωτών αναμένεται να είναι δυσμενέστερες σε σχέση με αυτές που αναμένονταν στο τέλος του φθινοπώρου.

Σε κάθε περίπτωση και κατά το 2022 παραμένουν (και εντείνονται) οι μεγάλες προκλήσεις του λιανικού εμπορίου. Ο τεχνολογικός μετασχηματισμός και η ψηφιοποίηση είναι παντού γύρω μας: η ευρεία χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (AI), οι νέοι τρόποι πληρωμής, η χρήση των κρυπτονομισμάτων, η μαζική χρήση εκτυπωτών 3D και των τεχνολογιών ΙοΤs (Internet of Things) υποχρεώνουν τις εμπορικές επιχειρήσεις να ανέβουν στο τραίνο του ψηφιακού μετασχηματισμού. Από την άλλη, η σταδιακή (αλλά αναπόφευκτη) μετάβαση προς το βιώσιμο εμπόριο (sustainable retail) θα επιφέρει σημαντικές αλλαγές και στον κλάδο της λιανικής, επιταχύνοντας τον λεγόμενο «πράσινο μετασχηματισμό» των επιχειρήσεων. Η αύξηση των επαναχρησιμοποιούμενων προϊόντων ένδυσης και υπόδησης, οι φιλικές προς το περιβάλλον συσκευασίες, η μείωση του αποτυπώματος διοξειδίου του άνθρακα και ο ορθολογικός μετασχηματισμός των logistics αναμένεται να αυξήσουν αισθητά το κόστος και να επηρεάσουν σημαντικά τη λειτουργία, ιδιαίτερα των μικρότερων εμπορικών επιχειρήσεων.

Όμως, παρά την αβεβαιότητα, ή μάλλον εξαιτίας της, το λιανικό εμπόριο οφείλει να συζητήσει, να κατανοήσει και εν τέλει να αντιμετωπίσει συλλογικά τις προκλήσεις τις οποίες εν συντομία σκιαγράφησα. Γιατί, παρότι η βραχυπρόθεσμη βιωσιμότητα είναι προφανώς αναγκαία, η μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα είναι το πραγματικό στοίχημα για το Ελληνικό Εμπόριο.

Κατηγορία ΜΕ ΤΟ ΓΑΝΤΙ

Του Μανώλη Γ. Ψαρουδάκη, Αντιπροέδρου της ΕΣΕΕ και υποψήφιου με τον συνδυασμό: «Ενωμένο Κρητικό Εμπόριο» για την Ομοσπονδία Εμπορικών Συλλόγων Κρήτης (Ο.Ε.Σ.Κ) -Κρητών Εμπόριο

 

Η παγκόσμια οικονομία φαίνεται να εισέρχεται μετά από την κορύφωση της πανδημίας του COVID-19 σε μια κρίση απότομης αύξησης των τιμών των αγαθών, με αιχμές τα τρόφιμα, την ενέργεια και τις μεταφορές. Συνοπτικά, το βασικό γνώρισμα της κρίσης αυτής είναι η αύξηση του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (και φυσικά του πληθωρισμού), κύρια λόγω: α. της επαναφοράς της ζήτησης από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις σε προ Covid επίπεδα, β. των ανεπαρκειών σε πρώτων υλών (λόγω προβλημάτων στην παραγωγή και την εφοδιαστική αλυσίδα), γ. της ολιγοπωλιακής συγκέντρωσης της προσφοράς βασικών commodities, αλλά και δ. των ιδιαίτερα αυξημένων μεταφορικών ναύλων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του φαινομένου αυτού είναι η αύξηση των τιμών στα τρόφιμα, καθώς οι διεθνείς τιμές τους αυξήθηκαν κατά 40% σε σύγκριση με την αρχή της πανδημίας.

Όπως μας πληροφορούν οι οικονομολόγοι, ένας παρατεταμένος και υψηλότερος του αποδεκτού πληθωρισμός αναμένεται να προκαλέσει αναστάτωση και στις χρηματαγορές, επηρεάζοντας τις ιδιωτικές επενδύσεις σε μία, ουσιαστικά αυτοτροφοδοτούμενη, αντίδραση. Επιπρόσθετα, οι επιπτώσεις του πληθωρισμού, στο επίπεδο της αναδιανομής του εισοδήματος, είναι ασύμμετρες καθώς αυτός μειώνει περισσότερο το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των ασθενέστερων οικονομικά στρωμάτων, ενώ ταυτόχρονα ευνοεί τους δανειζόμενους και πλήττει τους δανειστές (σε περίπτωση πολιτικής διατήρησης των βασικών επιτοκίων, φυσικά). Σε κάθε περίπτωση, μια αποτελεσματική οικονομική πολιτική, μπορεί να μετριάσει τις αρνητικές παρενέργειες του πληθωρισμού, αμβλύνοντας μεταξύ άλλων τις επιπτώσεις της αβεβαιότητας. Είναι βεβαίως κάτι που, ευκολότερα λέγεται παρά γίνεται, μιας και το βασικότερο όπλο κατά του πληθωρισμού που είναι η πολιτική των επιτοκίων εξαρτάται από την Ευρωπαϊκή κεντρική Τράπεζα, αλλά και τους παγκοσμίους συσχετισμούς μεταξύ των κυριότερων παγκόσμιων παικτών. Όπως διαφαίνεται επί του παρόντος, βασικό παράγοντα πυροδότησης του φαινομένου αποτελούν οι συσσωρευμένες αποταμιεύσεις της πανδημίας, οι οποίες σήμερα μετατρέπονται σε αυξημένη κατανάλωση λόγω της σταδιακής επιστροφής των οικονομιών στην κανονικότητα. Επιπρόσθετα, (σύμφωνα με τους οικονομολόγους του ΔΝΤ), η αναγκαία δημοσιονομική επέκταση κατά τη διάρκεια της πανδημίας προκάλεσε αφενός συγκράτηση της ανεργίας, αφετέρου όμως και ταυτόχρονη υπερθέρμανση της οικονομίας, με αποτέλεσμα την αύξηση των τιμών. Αναμφίβολα, στο επίπεδο της ελληνικής οικονομίας, η αύξηση των τιμών (και κυρίως των σχετιζόμενων με την ενέργεια - ηλεκτρισμός, υγρά καύσιμα, φυσικό αέριο) ενδέχεται να πυροδοτήσει σημαντικές αναταράξεις στην αγορά, δυσχεραίνοντας περισσότερο τη διαδικασία της σταδιακής επιστροφής της στην κανονικότητα.

Μια από τις προφανείς επιπτώσεις της «κρίσης» στην οποία αναφερόμαστε, είναι η περαιτέρω διεύρυνση της ψαλίδας μεταξύ μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων. Ειδικότερα, οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις της περιφέρειας αναμένεται να δεχθούν πρόσθετη (και ισχυρότατη) πίεση λόγω της σημαντικής αύξησης του μεταφορικού κόστους αλλά και των γνωστών αναταράξεων στην εφοδιαστική αλυσίδα. Αναμφίβολα πάντως, η καλύτερη του αναμενόμενου τουριστική περίοδος αναθέρμανε τις τουριστικές εισπράξεις και λειτούργησε σε ένα μεγάλο βαθμό «λυτρωτικά» σε σχέση με τις επιχειρήσεις που κινούνται γύρω από το οικοσύστημα του τουρισμού. Όμως, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι, κατά βάσιν, η εσωτερική ζήτηση είναι ο πραγματικός κινητήριος μοχλός της Ελληνικής αγοράς. Το οικοσύστημα των πολύ μικρών επιχειρήσεων μας, οι οποίες συνιστούν το 97.4% του συνόλου των επιχειρήσεων, εξαρτάται από την εγχώρια ζήτηση, η οποία δέχθηκε ισχυρή συρρίκνωση κατά τη διάρκεια της περιόδου της οικονομικής ύφεσης αλλά και της σοβούσας κρίσης της πανδημίας του COVID-19.

Στο επίπεδο αυτό, η πολιτική στήριξης του διαθέσιμου εισοδήματος των χαμηλών και μεσαίων στρωμάτων είναι κρίσιμη για μια διατηρήσιμη επαναφορά της αγοράς, αλλά επίσης και για τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα των Ελληνικών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

Από την άλλη, οι ΜμΕ θα πρέπει να κατανοήσουν την αλλαγή στο «πνεύμα των καιρών» και να προωθήσουν τάχιστα τον ψηφιακό και τον πράσινο μετασχηματισμό τους, επιταχύνοντας την προσαρμογή τους στις κατακλυσμιαίες όπως διαφαίνονται, αλλαγές που επιφέρει η εδραίωση της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης. Ειδικά στο εμπόριο - τον σημαντικότερο εργοδότη της χώρας, οι κολοσσιαίοι αυτοί μετασχηματισμοί απαιτούν (όπως αναφέρεται και στη Λευκή Βίβλο του Λιανικού Εμπορίου της ΕΣΕΕ) την σταδιακή προσαρμογή όλων των επιχειρήσεων μας στην συντελούμενη μεταστροφή των καταναλωτικών προτύπων: η επένδυση στο ηλεκτρονικό εμπόριο, στους νέους (ψηφιακούς) τρόπους πληρωμών, στις καινοτόμες διαδικασίες προβολής και διαφήμισης, στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) και στη συμβατότητα των συστημάτων πωλήσεων με την εξελισσόμενη τεχνολογία του «διαδικτύου των πραγμάτων» (IoTs), αποτελούν το κινητήριο σχήμα της προσαρμογής αυτής.

Τέλος, οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και η νέα προγραμματική περίοδος του ΕΣΠΑ 2021-2027 συνιστούν την μεγάλη ευκαιρία για τη χρηματοδότηση των απαραίτητων αυτών επενδύσεων. Η Χώρα μας ζήτησε στήριξη ύψους 30,5 δις ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Θα λάβει 17.8 δις ευρώ σε επιχορηγήσεις (grants)και άλλα 12.7 δις ευρώ σε δάνεια. Οι πόροι αυτοί μπορούν και πρέπει να προωθήσουν τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας προς ένα βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο το οποίο, μέσα από ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις (αλλά και με τις συμπράξεις του ιδιωτικού και του δημοσίου τομέα), θα είναι σε θέση να παράξει διατηρήσιμες υπεραξίες για τις επιχειρήσεις, τους εργαζόμενους και την κοινωνία στο σύνολο της. Είναι θεμελιώδες για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις του εμπορίου το να κατανοήσουν την αναγκαιότητα του μετασχηματισμού αυτού, να επενδύσουν στο ανθρώπινο κεφάλαιο τους αλλά και υποστηριχτούν από τους ευρωπαϊκούς πόρους. Ο στόχος δεν είναι άλλος από τη βελτίωση της μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων μας σε όλα τα στάδια των παγκόσμιων οικονομικών κύκλων ούτως ώστε, ως Ελληνικό Εμπόριο, στο τέλος των κρίσεων που βιώνουμε να βρεθούμε όρθιοι, ανταγωνιστικότεροι και περισσότερο αισιόδοξοι.

Μπορούμε πιστεύω να συμφωνήσουμε ότι βρισκόμαστε σήμερα σε ένα σημείο καμπής ως προς το μέλλον του Ελληνικού Εμπορίου. Προσωπικά, μου δίνει μεγάλη χαρά και αισιοδοξία το γεγονός ότι, ως ζωντανά κύτταρα της κοινωνίας έχουμε επιτέλους αντιτάξει στο πνεύμα της αδράνειας, της ενδοσκόπησης και ίσως της παραίτησης, την συναδελφική συμμετοχικότητα, την ενδυνάμωση των συλλογικών μας οργάνων, την διεκδίκηση των δικαίων μας. Είναι ενδεικτικό το ότι, απρόσμενα, η συμμετοχή των συναδέλφων στην ανάδειξη των εκπροσώπων μας στη διοίκηση των εμπορικών συλλόγων της Κρήτης εκτινάχθηκε: από τους 1.783 συμμετέχοντες στις προηγούμενες αρχαιρεσίες, φτάσαμε στους 2.603, με αντίστοιχη αύξηση των εκλεκτόρων μας στην ΕΣΕΕ - από τους 28 στους 43 σήμερα, προσδίνοντας στις τοπικές μας προτάσεις μας αυξημένη δυναμική. Επίσης είναι πολύ αισιόδοξο το ότι, η συμμετοχή της γυναικείας επιχειρηματικότητας αλλά και της συμμετοχής της στα όργανα διοίκησης μας, έχει αυξηθεί εντυπωσιακά.

Θα ήθελα λοιπόν κλείνοντας να διαβεβαιώσω τους συναδέλφους ότι το ενδιαφέρον και η στήριξη τους στα πρόσωπα μας, είναι για όλους εμάς τόσο μια υπενθύμιση της ευθύνης που επωμιζόμαστε απέναντι στο σύνολο, όσο και μία δυνατή παρακαταθήκη για τις πρωτοβουλίες, τις συνεργασίες / συνέργιες αλλά και για τους αγώνες που βρίσκονται μπροστά μας.

Κατηγορία ΜΕ ΤΟ ΓΑΝΤΙ

 

Στοιχεία Επικοινωνίας

Ειδησεογραφικό Τμήμα  info@prismanews.gr  

Αθλητικό Τμήμα  info@prismasport.gr 

Τμήμα Πωλήσεων  marketing@prismanews.gr